เกมดี ๆ ช่วยลูกฝึกภาษา ตัวเลข และการคิดได้จริง แต่เกมเดียวกันอาจเหมาะกับลูก 5 ขวบ และไม่เหมาะกับน้อง 2 ขวบเลย บทความนี้สรุปเรื่องเวลาหน้าจอตามวัย หลักเลือกเกมให้ลูก และจับคู่เกมเล่นฟรีของเรากับช่วงอายุ ตั้งแต่แอป ฟาร์มของหนู สำหรับน้อง 1–4 ขวบ ไปจนถึงเกมวางแผนสำหรับพี่ ๆ วัยประถม
เริ่มจากเวลาหน้าจอที่เหมาะกับวัย
คำถามที่สำคัญกว่า "ให้เล่นไหม" คือ เล่นแค่ไหน เล่นอะไร และเล่นกับใคร นี่คือสรุปคำแนะนำจากองค์การอนามัยโลก (WHO) และสมาคมกุมารแพทย์อเมริกัน (AAP) แบบเข้าใจง่าย
- ต่ำกว่า 18 เดือน–2 ขวบ แนะนำให้เลี่ยงหน้าจอ ยกเว้นวิดีโอคอลกับคนในครอบครัว WHO แนะนำไม่ให้ดูจอเลยในขวบปีแรก และไม่แนะนำสำหรับเด็ก 1 ขวบ
- 18–24 เดือน ถ้าจะให้ดู ควรเป็นเนื้อหาคุณภาพดี และผู้ใหญ่ดูหรือเล่นไปพร้อมกัน พูดคุยอธิบาย
- 2–5 ขวบ ไม่เกินวันละ 1 ชั่วโมง ยิ่งน้อยยิ่งดี เลือกเนื้อหาคุณภาพ และดูหรือเล่นด้วยกัน
- 6 ขวบขึ้นไป AAP ไม่ได้กำหนดจำนวนชั่วโมงตายตัว แต่แนะนำให้ครอบครัวตั้งกติกาที่ชัดเจนและสม่ำเสมอ และอย่าให้หน้าจอเบียดเวลานอน เวลาเล่นนอกบ้าน และเวลาครอบครัว
นอกจากนี้ ไม่ควรเล่นจอช่วงกินข้าว และช่วง 1 ชั่วโมงก่อนนอน อ่านสรุปฉบับเต็มได้ที่ เด็กเล็กดูจอได้แค่ไหน? สรุปคำแนะนำ WHO และ AAP
6 ข้อเช็กก่อนให้ลูกเล่นเกม
- ไม่มีโฆษณา โฆษณาในเกมเด็กมักเด้งกลางเกม เด็กเผลอกดออกไปง่าย
- ไม่มีการซื้อด้วยเงินจริง หรือถ้ามี ต้องล็อกด้วยรหัสของผู้ใหญ่
- ไม่มีแชทกับคนแปลกหน้า โดยเฉพาะเกมออนไลน์ ดูว่าผู้เล่นคนอื่นเห็นข้อมูลอะไรของลูกบ้าง
- ความรุนแรงเหมาะกับวัย เกมต่อสู้แบบการ์ตูนไม่มีเลือด ต่างจากเกมยิงที่บรรยากาศน่ากลัว
- จบเป็นช่วง ๆ เกมที่มีด่านสั้น ๆ หรือตั้งเวลาได้ ช่วยให้ลูกเลิกเล่นง่ายกว่าเกมที่เล่นต่อได้ไม่รู้จบ
- เด็กเล็กควรได้เกมที่ไม่มีแพ้ ทำผิดก็แค่ลองใหม่ ไม่มีเสียงดุ ลูกจะกล้าลองมากขึ้น
เกมเล่นฟรีที่เหมาะกับแต่ละช่วงอายุ
ป้ายอายุด้านล่างมาจากป้ายที่ติดไว้ในแอปฟาร์มของหนู และคำแนะนำในบทความของแต่ละเกม เป็นอายุขั้นต่ำที่ทีมแนะนำ เด็กแต่ละคนพร้อมไม่เท่ากัน พ่อแม่ดูลูกเป็นหลักได้เลย
น้อง 1–2 ขวบ: เกมแตะง่าย เล่นกับพ่อแม่
ช่วงนี้แนะนำให้ใช้จอน้อยที่สุด ถ้าจะให้เล่น ให้นั่งเล่นด้วยกันเป็นรอบสั้น ๆ ในแอป ฟาร์มของหนู มีเกมกลุ่ม 1–2 ขวบที่แตะง่าย เสียงชัด และมีแถบคำแนะนำให้ผู้ใหญ่ชวนคุยทุกเกม เช่น
- ฟองสบู่ แตะตรงไหนก็มีฟองลอยขึ้นมาแตกดังป๊อก ฝึกเรื่องเหตุและผล
- สัตว์ร้องได้ แตะสัตว์แล้วได้ยินชื่อและเสียงร้อง ฝึกคำศัพท์และการฟัง
- จ๊ะเอ สัตว์แอบหลังพุ่มไม้ แตะแล้ว "จ๊ะเอ!"
- หน้าน้องหมี แตะตา จมูก ปาก หู แล้วชี้อวัยวะของลูกจริง ๆ ตามไปด้วย
- นิทาน นิทานภาพ 5 เรื่องมีเสียงอ่านภาษาไทย
ในหน้าผู้ใหญ่ตั้งอายุลูกเป็น 12–18 เดือน หรือ 18 เดือน–3 ขวบ ได้ เกมจะปรับให้ง่ายลง เช่น จ๊ะเอมีพุ่มไม้น้อยลง
เด็ก 3–5 ขวบ: เกมฝึกคิด นับเลข และสังเกต
วัยนี้เริ่มเล่นเกมที่มีด่านได้แล้ว แต่ยังควรเล่นด้วยกันและไม่เกินวันละ 1 ชั่วโมง ในฟาร์มของหนูมีเกมกลุ่ม 3–4 ขวบ เช่น จับคู่ภาพ นับเลข ต่อภาพ และหมวดเกม 3D ที่ปรับความยากเองตามที่ลูกทำได้ ส่วนเกมบนเว็บที่ติดป้าย 3 ขวบ+ มีดังนี้
- ลูกอมหรรษา สลับลูกอมให้สีเดียวกันเรียงกัน ฝึกสังเกตสีและวางแผน · อ่านวิธีเล่น
- ลูกเจี๊ยบกระเด้ง แตะให้ตรงจังหวะ ฝึกจังหวะเวลาและเหตุผล · อ่านวิธีเล่น
- จับคู่ฟาร์ม เก็บรูปเดียวกันให้ครบ 3 ฝึกสังเกตและการนับ · อ่านวิธีเล่น
- ฟองสบู่ทะเลใส เล็งยิงฟองสีเดียวกัน ฝึกกะมุมและจับคู่สี · อ่านวิธีเล่น
- ฝึกเขียน ABC กขค 123 ลากนิ้วตามเส้น ฝึกกล้ามเนื้อมัดเล็ก ตัวอักษร และการนับ · อ่านวิธีเล่น
- ถล่มป้อม ดึงเครื่องยิงหิน ฝึกเหตุและผล การประมาณแรงและระยะ · อ่านวิธีเล่น
- วิ่งทะลุฟ้า วิ่งกระโดดข้ามด่าน ฝึกกะระยะและตั้งเป้าหมาย · อ่านวิธีเล่น
- เรียงบล็อก วางบล็อกลงกระดาน ฝึกมิติสัมพันธ์และการวางแผน · อ่านวิธีเล่น
และติดป้าย 4 ขวบ+
- ผสมสีให้เป๊ะ หยดสีผสมให้เหมือนของจริง ฝึกเรื่องแม่สี การสังเกต และการนับหยด · อ่านวิธีเล่น
เด็กวัยประถม 6–7 ขวบขึ้นไป: เกมเล่นเป็นทีมและวางแผน
- ขุนพลคลองแสนแสบ ป้าย 6 ขวบ+ เกมต่อสู้แบบการ์ตูน ไม่มีเลือด เล่นกับเพื่อนออนไลน์ได้ 4 คน ห้องออนไลน์ไม่มีช่องแชทพิมพ์และไม่ต้องมีบัญชี แนะนำให้นั่งเล่นด้วยกันครั้งแรก · อ่านวิธีเล่น
- ศึกชิงหมู่บ้าน ป้าย 7 ขวบ+ เหมาะกับเด็กที่อ่านภาษาไทยได้แล้ว ฝึกวางแผนและบริหารทรัพยากร ไม่มีแชท ไม่มีการซื้อด้วยเงินจริง และไม่มีโฆษณา แนะนำให้ลูกตั้งชื่อหมู่บ้านที่ไม่ใช่ชื่อจริง · อ่านวิธีเล่น
เกมสำหรับพี่ ๆ ที่โตกว่า: ผู้ปกครองลองเล่นก่อน
เกมกลุ่มนี้ไม่ได้อยู่ในแอปฟาร์มของหนู จึงยังไม่มีป้ายอายุจากทีม แนะนำให้ผู้ปกครองเปิดลองเล่นเองก่อนตัดสินใจ
- Ashenfall เกมแอ็กชัน RPG ออนไลน์ ต่อสู้กับมอนสเตอร์ในดันเจี้ยน มีแชทกับผู้เล่นอื่นและระบบกิลด์ · อ่านวิธีเล่น
- รอดไปด้วยกัน เกมยิงซอมบี้ร่วมทีมในเมืองยามค่ำคืน บรรยากาศมืดและตื่นเต้นกว่าเกมเด็ก · อ่านวิธีเล่น
- DUDE PARTY เกมปาร์ตี้ 3D ออนไลน์ มีด่านห้องสยองขวัญที่ต้องหนีวายร้าย · อ่านวิธีเล่น
- HAMMY KING เกมป้องกันปราสาท 3D ภาพการ์ตูน เล่นคนเดียว · อ่านวิธีเล่น
เคล็ดลับเล่นเกมกับลูกให้ได้มากกว่าความสนุก
- นั่งเล่นด้วยกัน จอที่มีผู้ใหญ่นั่งข้าง ๆ ชวนคุย ต่างจากจอที่ใช้เลี้ยงลูกแทนคนมาก ทุกเกมในฟาร์มของหนูมีประโยคชวนคุยสั้น ๆ ให้ใช้ได้ทันที เช่น "ฟองลูกนี้สีอะไรนะ?"
- ตั้งเวลาให้ชัด และบอกล่วงหน้า เด็กรับได้ง่ายกว่าการดึงเครื่องไปทันที ฟาร์มของหนูตั้งเวลาเล่นต่อครั้งได้ 5, 10 หรือ 15 นาที ครบแล้วสัตว์จะเข้านอนพร้อมเพลงกล่อม
- ล็อกจอก่อนยื่นเครื่อง ใช้การปักหมุดแอปบน Android หรือ Guided Access บน iPhone ดูวิธีทีละขั้นที่ ล็อกจอไม่ให้ลูกกดออกจากเกม
- เชื่อมกับโลกจริง เห็นวัวในเกม แล้วชวนหาวัวในหนังสือ เล่นผสมสีในเกมแล้วลองผสมสีโปสเตอร์จริง
- คุยกันหลังเล่น ถามว่าด่านไหนยาก ทำยังไงถึงผ่าน เกมวางแผนอย่างศึกชิงหมู่บ้านมีรีเพลย์ให้ดูย้อนหลังด้วยกันได้
- ตั้งกติกาเกมออนไลน์ ส่งรหัสห้องให้เฉพาะเพื่อนที่รู้จัก ไม่ใช้ชื่อจริง และถ้าใช้เครื่องร่วมกับคนอื่น อย่าให้เกมจำรหัสผ่านไว้
ถ้ายังไม่แน่ใจจะเริ่มเกมไหน ลองอ่าน คู่มือฟาร์มของหนู หรือดู รวมเกมเล่นฟรีบนเว็บ ทั้งหมดก่อน
บทความนี้เป็นความรู้ทั่วไปสำหรับพ่อแม่ ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ เด็กแต่ละคนพัฒนาเร็วช้าต่างกัน หากกังวลเรื่องพัฒนาการหรือการใช้หน้าจอของลูก ปรึกษากุมารแพทย์ได้เสมอ
